Bələdiyyə üzvü seçilmiş 15591 nəfər 1709 bələdiyyə sədrinin seçiminə başlayıb. Prosesin ən gərgin günləri isə təsadüfən yanvarın qarlı günlərinə düşüb. Belə ki, mərkəz bələdiyyələrində sədr seçimi yanvarın sonunadək başa çatmalıdır. Qeyd edək ki, bizdə olan məlumata görə, kənd və qəsəbə bələdiyyələrində prosesin 70%-i başa çatıb. Mərkəzi şəhər və rayonların bir qismində isə müəyyən məsələlər yekunlaşmadığından prosesin ləngidiyi bildirilir. Bu istiqamətdə apardığımız araşdırmalar göstərir ki, bir sıra rayonlarda hava şəraiti, bəzi rayonlarda icra başçılarının məzuniyyətdə olması prosesi ləngidən əsas səbəb kimi göstərilir. Maraqlıdır ki, yanvarın 13-də, yəni DSK-lar tərəfindən üzvlərə vəsiqələr verilməmiş bir vaxtda, iclas keçirən bələdiyyədə oldu. Belələliklə, icra başçısınında qatıldığı həmin bələdiyyədə iclas qanuna zidd olduğundan müvafiq strukturların təzyiqi ilə yenidən keçirmək lazım gələcək.....
Qısa şəkildə sədr seçimi ilə baglı məqamlara toxunduq. Ancaq bu gün sədr seçimi ilə yanaşı, bələdiyyə üzvlərini digər məsələlərdə narahat etməyə başlayıb.
Hazırda isə əsas diqqət Milli Məclisdə bələdiyyə qanunvericiliyinə edilməsi nəzərdə tutulan dəyişikliklərin Regional Məsələlər Komitəsində müzakirəyə çıxarılmasına yönəlib. Belə ki, “Bələdiyyələrin statusu” haqqında qanuna əlavələrin edilməsi, habelə bələdiyyələrin MM-ə hesabat verməsi ilə bağlı qanun layihəsi artıq müzakirəyə verilmişdir. Edilən təkliflər sırasına “Bələdiyyələrin statusu haqqında ”AR Qanunun 19-cu maddəsinə ediləcək düzəlişlər də daxildir. Belə ki, bələdiyyə sədrlərinin üzərinə düşən məsuliyyət yükü bir qədər artırılmış, yəni büdcənin müzakirəsi və təsdiqini vaxtında aparmayan sədrlər vəzifəsini tərk etməli olacaqlar. Bundan əlavə həmin maddənin digər bəndində büdcə təsdiq edildikdən sonra onun ictimaiyyətə açıqlanması artıq məcburi şəkildə sədrlər qarşısında qoyulmuşdur. Söz yox ki, prosesin hansı formada həyata keçirilməsindən asılı olmayaraq qeyd olunana məqam şəffaflığın təmin edilməsi nöqteyi-nəzərdən diqqəti çəkir. İkinci müzakirəyə çıxarılan məqam, “Bələdiyyə hesabatları” haqqında qanun layihəsidir. Xatırladaq ki, Milli Məclis bundan əvvəl “Bələdiyyələrin Dövlət reyestrinin aparılması və onlara şəhadətnamənin verilməsi haqqında" Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanununu qəbul etmişdir. Qanunun 9.1 maddəsində qeyd olunur: “Dövlət reyestrinin elektron məlumat bazasında əks olunan məlumatlar Milli Məclisin rəsmi internet saytında yerləşdirilir.” Onuncu bölümündə isə“Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən 5 ildə bir dəfə bələdiyyələrin siyahısını əks etdirən "Azərbaycan Respublikasının bələdiyyələri" məlumat toplusu nəşr olunur.” Şəhadətnamənin verilməsi prosesi ilə baglı yarana biləcək çətinliklərə toxunmadan yuxarıda qeyd olunanlara da diqqət yetirsək yəqinki hər birimizdə belə sual yarana bilər: “Milli Məclis üzərinə böyük məsuliyyət yükü götürmürmü?” Belə çıxır ki, bütün bələdiyyələrin məlumat bazası Milli Məclisdə toplanılmalı və Şəhdətnamələri də məhz bu orqan verməlidir. Nəticə etibari ilə Milli Məclisdə bu prosesləri həyata keçirən bir strukturun yaranma ehtimalı artır. “Bələdiyyə hesabatları haqqında” qanun layihəsinin nəzərdən keçirdikdə isə belə qənaətə gəlmək olar ki, MM məhz yerli orqanların fəaliyyəti ilə baglı bütün məqamlara diqqət yetirəcək.
Sözügüdən məsələlərə toxunmaqda məqsəd bələdiyyələrin hesabatlılıq məsələsinin bir daha gündəmə gətirmək və prosesi müəyyən qədər sadələşdirilməsinə çalışmaqdır. Xatırladaq ki, bələdiyyələr ilk öncə seçicilərinə hesabat verməli və inzibati ərazi daxilində fəaliyyəti sakinləri üçün açıq olmalıdır. Düzdür, qanunun bu tələbi 80 % bələdiyyələr tərəfindən icra olunmur. Hər halda sözügedən tələb yəqinki, yeni seçilmiş bələdiyyə üzvləri tərəfindən yerinə yetiriləcək. Bəs bu gün bələdiyyələrin fəaliyyəti hansı orqanların diqqət mərkəzindədir?
Bu istiqamətdə apardığımız müşahidələr göstərir ki, bələdiyyələr inzibati nəzarət qaydasında Ədliyyə Nazirliyinin Bələdiyyələrlə İş mərkəzinə, torpaqla bağlı proseslərdə (xüsusəndə hərracla bağlı məqamlarda) DTXK və Əmlak məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinə, maliyyə məsələsində (dotasiyaların ayrılması ilə baglı məqamlar) Maliyyə nazirliyinə, vergi məsələləri ilə baglı metodik tövsiyyələrlə bağlı Vergilər Nazirliyinə, ümumi fəaliyyətlə bağlı Milli Məclisə, habelə mütəmadi olaraq yerli icra hakimiyyətlərinə hesabatların verilməsi, üstəlik bir sıra təşkilatlar dolayısı ilə bələdiyyələrdən hesabatların tələb etməsi söz yox ki, bu qurumların real fəaliyyətinə ciddi şəkildə maneəçilik yaradır. Təxmini hesablamalara görə, il ərzində bir bələdiyyə müxtəlif dövlət və icra orqanlarına ayda 5 dəfə olmaqla üst-üstə 60-dək hesabat göndərməlidir. Demək, bələdiyyə konkret iş görmək əvəzinə oturub hər həftəyə bir hesabat hazırlamalı və onu tələb olunan ünvanlara çatdırmalıdır. Bələdiyyə qulluqçularının əməkhaqqının və ştat cədvəli üzrə işçilərin sayının son illər xeyli azaldığını nəzərə alsaq, onda bu tələbin də kağız üzərində qalması ehtimalı çoxdur. Belə güman etmək olar ki, hesabatların göndərilməsində problem yaşana bilər.
Bütün bu deyilənlərdən belə qənaətə gələ bilərik ki, bələdiyyələrin fəaliyyətini hesabat tələb etməklə zəiflətmək istəyən qurumların əsas məqsədi bu orqanları daimi nəzarətdə saxlamaqdır, desək bəlkədə yanılmarıq. Nəzərə almalıyıq ki, bütün bu tələblərin üzərinə seçicilərində tələblərinin gəlsək, demək bələdiyyələrin fəaliyyətini iflic vəziyyətə sala bilərik. Ancaq deməliyik ki, seçkili bir orqanın bu qədər instansiyaya hesabat verməsi heç dünya təcrübəsində də yoxdur.
Yuxarıda deyilənlərdən belə nəticəyə gələ bilərik ki, bələdiyyələrin hesabat sistemi mərkəzləşdirilmiş qaydada aparılsın (bir pəncərə sistemi üzrə) və proses Ədliyyə Nazirliyinə tapşırılsın. Birincisi bu nazirliyin müvafiq strukturu artıq xeyli xaxtdır ki, fəaliyyədədir və müəyyən təcrübə qazanıb. Həmdə bələdiyyələrlə sıx iş təcrübəsi var. Bələdiyyələrin Dövlət reyestr xidmətini məhz bu nazirliyin tərkibində fəaliyyət göstərən qurumların səlahiyyətlərinə aid etmək olar. Habelə nazirliyin regional bölmələri də artıq fəaliyyətdədir. Bununla ümumi prosesə nəzarət mərkəzləşər, hesabat forması bir qaydada hazırlanar və bələdiyyə 60 hesabat əvəzinə maksimum iki hesabat hazırlayıb mərkəzə göndərər. İnformasiyalar da qurumun mərkəzi məlumat bazasında toplanıdığından hər bir dövlət orqanı üçün də bu informasiyanı əldə etməkdə heç bir problem yaşanmaz.
Nəticə etibari ilə, Azərbaycan bələdiyyə sisteminin qarşılaşdığı problemin biri azalar və Milli Məclis qanunverici orqan olaraq hər hansı məlumat toplamaq və ya hər hansı məsuliyyət yükünü üzərinə götürməklə deyil, məhz bələdiyyə qanunveriliyindəki çoxsaylı boşluqların aradan qaldırılması ilə məşgul olması söz yox ki, ümumi işin xeyrinə olardı. Onda həqiqətən bələdiyyələr demokratiya yolunda növbəti inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuş olacaq.
Vuqar Tofiqli
AVCİYA-nın eksperti
|
0 | 
567
