“Bələdiyyələr Azərbaycanda başlanmış demokratik Inkişaf yolunda mühüm bir mərhələ olacaq.”
Heydər Əliyev Ümummilli lider
Azərbaycanın inkişaf tarixində ilk dəfə keçirilmiş Bələdiyyə seçkilərindən on il ötür. Şübhəsiz ki, keçən müddət ərzində xeyli təcrübə toplanmışdır. Bu gün bələdiyyə işin hərtərəfli: siyasi, hüquqi, iqtisadi, sosial, ictimai və mənəvi təşkilatı sahələri üzrə ətraflı təhlillərin aparılması və qiymətləndirilməsi Bələdiyyə İnstitutunun gələcək fəaliyyətinin düzgün istiqamətləndirilməsi üçün cox vacibdir......
Vüqar Tofiqli: "BŞİH-ə məxsus qurumların ləğvi və ya tabelilik istiqamətinin dəyişdirilməsi bu fikri təsdiqləyir" 20/08/2009
Ülviyyə Şamilqızı Xalq cəbhəsi
Bələdiyyə seçkiləri yaxınlaşdıqca yerli özünüidarəetmə qurumlarının səlahiyyəti, cəmiyyətdə yeri, statusu barədə müzakirələr də qızışır. Belə məsələlərdən biri də Bakı bələdiyyəsinin, paytaxt meri və ya bələdiyyə sədrinin seçilməsilə bağlıdır. İlk bələdiyyələr seçiləndən bəri, yəni artıq 10 ildir ki, bələdiyyələrin səlahiyyətlərinin genişləndirilməsi, onların icra orqanlarından asılılığının azaldılması, Bakı, Gəncə bələdiyyələrinin yaradılması, paytaxt və iri şəhərlərə mer seçilməsi məsələsi daim diqqət mərkəzindədir. Məsələyə münasibətini öyrəndiyimiz Azərbaycanda Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım Assosiasiyasının eksperti Vüqar Tofiqlinin fikrincə, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin fəaliyyətilə bağlı son beş ilin təhlili maraqlı qənaət ortaya çıxarır. Onun fikrincə, 2009-cu il bələdiyyə seçkiləri çərçivəsində paytaxtda mer seçkisinin şahidi ola bilərik: "Şəhər icra hakimiyyətinə məxsus və ya bilavasitə ona aidiyyətı olan qurumların ləğvi və ya tabelilik istiqamətinin dəyişdirilməsi bunu fikri bir daha təsdiqləyir. Hazırda BŞİH-in tərkibində Mənzil Kommunal Təsərrüfatı Departamentı, Ticarət və Xidmət Departamenti, Yaşıllaşdırma İdarəsi, "Bakı şəhər İşıq" müəssisəsi, fəaliyyəti nəzərə çarpmayan xarici əlaqələr departamenti və ona aid diplomatik korpusa xidmət göstərən "İnterservis" müdiriyyəti var. Burada sual yaranır ki, strukturlarını bir-bir "itirən" BŞİH-ni bu formatda saxlamaq lazımdır? Hazırda paytaxtın inzibati ərazisində 51 bələdiyyə fəaliyyətdədir. Bakı şəhərindəki rayon bələdiyyələri büdcə gəlirlərinin 43 faizini yerli orqanların saxlanmasına yönəldiblər. Dövlət Statistika Komitəsinin də yaydığı məlumata görə, ötən il paytaxt bələdiyyələrinin gəlirləri 11,2 mailyon manat olub. Bu vəsaitin 5,3 milyon manatını əməkhaqqına, 17,7 faizini mənzil kommunal təsərrüfatının saxlanmasına 14,1 faizini sənaye və tikinti işlərinə, 10,1 faizini yolların saxlanmasına ayırıblar". Vüqar Tofiqli onu da dedi ki, paytaxt bələdiyyələrinin büdcə gəlirləri 2007-ci illə müqayisədə 42 faiz azalıb: "Beləliklə, paytaxta meriya institutunun olması bizə, yəni paytaxt sakinlərinə nə verə bilər? İlk öncə qeyd edək ki, paytaxt bələdiyyəsinin, paytaxt meriyasının yaradılması demokratik dövlətin əsas atributlarından sayılır. Meriyanın olması vətəndaş cəmiyyətinin inkişafına, sakinlərdə məsuliyyət hissinin artmasına şərait yarada bilər. Bu institutun yaradılması həm də əks mərkəzləşməyə doğru addım kimi də qiymətləndirilə bilər. Dünya təcrübəsi də göstərir ki, meriya özünü demokratik institut olaraq doğruldub. Hər halda inkişaf etmiş ölkələrin hər birində meriya institutu fəaliyyət göstərirsə, bu o deməkdir ki, sistem özünü doğruldub. Hazırda əksər MDB paytaxtlarında yerli özünüidarəetmə sistemi, meriya institutu öz bəhrəsini verir. Sistemin tətbiqində bəzi fərqli məqamlar olsa da nəticə oxşardır. Əsas məqsəd yerli demokratiyanı inkişaf etdirmək və yerli problemlərin həllində sakinlərin iştirakını təmin etməklə ümumi işin səmərələliyini daha da artırmaqdan ibarətdir". Ekspertin qənaətincə, istər Rusiyanın paytaxtı Moskvada, istərsə də Baltikyanı ölkə paytaxtlarında meriya institutunun yaradılması əhalinin qarşılaşdığı problemlərin həllinə təkan verməklə yanaşı, əhalinin dövlətdən narazı salan problemlərin sürətlə aradan qaldırılmasına bir növ şərait yaradır: "Belə bir sistemin Bakıda tətbiqi həm paytaxtımızın problemlərinin aradan qaldırılmasına, həm sakinlərin üzərinə düşən məsuliyyət yükünün artmasına, həm də icra strukturlarına ayrılan maliyyə vəsaitinin qənaətinə şərait yaradacaq. Ümumiyyətlə, təhlillər onu göstərir ki, Bakı şəhərində 51 bələdiyyənin formalaşdırılmasına ehtiyac yoxdur. Bunun əvəzinə isə əhalinin seçdiyi mer və Bakı bələdiyyəsinin (və ya paytaxt hökuməti) yaradılmasına böyük ehtiyac var. Habelə təklif olunan variantda paytaxtda dörd dairənin yaradılması fikri də var. Bu dairələr meriyaya tabe olmaqla idarəçilik mexanizminin daha da təkmilləşdirilməsinə təkan verə bilər. Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti isə müəyyən səlahiyyətini məhz meriyaya verməklə öz işini yüngülləşdirmiş olacaq. Sadəcə olaraq, bu qurum paytaxtda dövlət siyasətinin həyata keçirilməsinə, həm nəzarətin həyata keçirəcək. Ümumiyyətlə, paytaxtın idarəçiliyində baş verən son dəyişikliklər onu göstərir ki, seçkilərədək bir sıra yeniliklərin şahidi ola bilərik".
Xəlilova Lyudmila Qoca qızı Bakı şəhər Suraxanı rayon Qaraçuxur Bələdiyyəsinin üzvü, Hüquq Məsələlər üzrə Daimi Komissiyasının rəhbəri və Qadınlar Bələdiyyələrin İnkişafı Uğrunda İctimai Birliyinin sədri
Bu gün Azərbaycanın sosial, siyasi və mənəvi inkişaf tarıxındə, həmçinin XX-XXI əsirlərin kəsişməsində qadın hüququ, imkan və azadlıqlarının reallaşması gender bərəbərliyi strategiyasına əsaslanır. Reallıqda Azərbaycan hökümətinin və xalqının müasir dünyaya inteqrasiyası və qloballaşma proseslərində seçdikləri mövqe, həm milli mentalitetin, həm də ölkədə gender münasibətlərinin inkişafına güclü təsir göstərir. Bu mənada Azərbaycan Konstitusiyası qadınların kişilərlə bərabər hüququnu və demokratik dövlət quruculuğu prosesində onların fəal iştirakının hüquqi bazasını təşkil edir. Konstitusiyanın 25-ci maddəsində deyilir ki, kişi ilə qadının eyni hüquqları və azadlıqları vardır. İrqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər içtimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə dövlət təminat verir. Konstitutsiyanın 55-ci maddəsində göstərilir ki, Azərbaycan vətəndaşlarının, eləcə də qadınların dövlət orqanlarına seçmək və seçilmək hüququ, eləcə də referendumda iştirak etmək hüququ var. Qadınların siyasi və ictimai sahələrdə daha aktiv iştirakı üçün, mövcud olan steriotiplərin, qaydaların dəyişilməsi və demokratik , dünyəvi və hüquqi Dövlətin yaradılması Azərbaycanda 2006 ildə Gender haqqında Qanunun qəbul edilməsilə nəticələndi. Bu qanunun həyata keçirilməsi son illər ərzində ölkəmizdə bütün sahələrdə bir çox mühüm dəyişiklərə səbəb olmuşdur, Respublikada gedən islahatlarda qadınlarımızın təmsilçiliyi və fəal iştiraki artmışdir. Onlar Məhkəmə sistemində , Prezident və Ombudsman aparatında, rəhbər icra orqanlarında, Milli Məclisdə və Bələdiyyələrdə təmsil olunurlar. ........
Səbail rayonunun Badamdar bələdiyyəsinin sədr müavini Ramiq Mustafa
***Müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası 1995-ci ildə qəbul olunarkən burada torpaq islahatının aparılması və yeni mülkiyyət formalarının yaradılmasına dair müddəalar öz əksini tapmışdır. Eləcə də, Konstitusiyanın 142-146-cı maddələrdə respublikada yerli özünüidarəetmə orqanları haqqında ətraflı məlumatlar verilmişdir.Qəbul olunmuş Konstitusiyada bələdiyyələrin formalaşdrılmasının hüquqi bazası yaradılmışdır. Respublikamızda 1996-cı ildən aparılan torpaq islahatları nəticəsində 3 mülkiyyət forması yaradılmışdır. Həmçinin 1999-cu ildə keçirilən ilk bələdiyyə seçkiləri nəticəsində bələdiyyələr yaradılmış və ölkənin ümumi torpaq fondunun 33 %-ə qədəri bələdiyyələrin mülkiyyətinə ayrılmışdır. Bu mülkiyyətdən bələdiyyələr qanuna müvafiq şəkildə istifadə etməlidirlər. Torpağın hər m2-i peşəkarlıqla və səmərəli istifadə olunmalıdır. Onun hansı formada kimlərə verilməsindən asılı olmayaraq torpağın səmərəli idarə edilməsindən əldə olunan gəlir son qəpiyinə qədər yerli əhalinin, icmaların xeyrinə və insanların güzəranının yaxşılaşdırılmasına sərf olunmalıdır. Bildiyimiz kimi, ümumrespublika bələdiyyələrinin mülkiyyətinə ayrılmış torpaqlar yaşayış binalarının, xidmət obyektlərinin, emal müəssisələrinin tikintisinə, ailələrə həyətyanı sahə kimi vermək, gəlir əldə etmək üçün icarəyə və istifadəyə vermək, biçənək və otlaq sahə kimi istifadə etmək və sair üçün ayrılır. Həmçinin bu torpaqlardan səmərəli istifadə edib yaxşı gəlir gətirmək üçün xarici və yerli iş adamlarını istehsal və xidmət müəssisələrinin yaradılması üçün əməkdaşlığa cəlb etmək lazımdır. Bu bələdiyyələrdə olan geriliyi aradan qaldırılar və onların inkişafına təkan verər. Bunların həyata keçirilməsi üçün hüquqi təminat cəhətdən heç bir problem yoxdur. ...
2004-cü ilin ən yadda qalan hadisələrindən biri ölkəmizdə növbəti bələdiyyə seçkilərinin keçirilməsi oldu. İlk öncə qeyd edək ki, ictimaiyyət arasında bəzi dairələr tərəfindən proseslərin passiv keçməsi səslənsə də, əslində faktlar bunu təsdiqləmir. Hər halda həqiqət budur ki, bələdiyyə seçkilərini nə parlament, nə də prezident seçkiləri ilə eyniləşdirmək olmaz. 21 min yerlik bələdiyyə üzvlüyü uğrunda 38 min namizəd mübarizə aparıbsa burada hər hansı passivlikdən söz gedə bilməz...
İlham Abbasov, Ədliyyə Nazirliyi yanında Hüquq Tədris Mərkəzinin direktor əvəzi,Baş ədliyyə müşaviri, prokurorluğun fəxri işçisi
Azərbaycan Respublikası dünya birliyi ilə tam hüquqlu inteqrasiyaya istiqamət götürmüşdür və bunun üçün bütün imkanlara malikdir. Ümummilli lider Heydər Əliyev
Ölkəmiz 1991-ci ildə öz tarixi dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən və 12 noyabr 1995-ci ildə müstəqil dövlətimizin ilk Konstitusiyasını ümumxalq səsverməsi (referendum) yolu ilə qəbul etdikdən sonra ümummilli lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə ictimai-siyasi həyatımızın bütün sahələrində əsaslı sosial-iqtisadi, həmçinin, hüquqi islahatlar həyata keçirilmişdir. Hazırda bu islahatlar möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə uğurla davam etdirilir. Cənab İlham Əliyevin ölkəyə rəhbərlik etdiyi son 4 il ərzində keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçmiş köklü məhkəmə-hüquq islahatları nəticəsində Ədliyyə Nazirliyinin də fəaliyyətində əsaslı dəyişikliklər aparılmış, nazirlik dövlətin hüquq siyasətini həyata keçirən əsas orqanlardan birinə çevirilmişdir [1, səh.4]. ...
Ümumi məlumat Türkiyədə yerli özünüidarə sistemi İl özəl İdarələri, bələdiyyələr və köylərdən ibarətdir. Bu yerli özünüidarə sistemi içərisində bələdiyyələrin səlahiyyət və vəzifələri digərlərinə nisbətən xeyli genişdir. Bələdiyyələr daha çox əhaliyə xidmət göstərirlər. (Ümumi ölkə əhalisinin 77,66%-na). Türkiyə Cümhuriyyəti Anayasasının 127-ci maddəsinə görə bələdiyyələr məhəllələrdə xalqın müştərək ehtiyaclarını qarşılamaq məqsədi ilə qurulan dövlət hüquqi şəxsləridir. 1580 saylı Bələdiyyə Qanununun 1-ci maddəsində bələdiyyənin bəldənin və bəldədə yaşayan əhalinin yerli mahiyyətdə ortaq və mədəni ehtiyaclarını qarşılamaq və həll etməklə məsul bir hüquqi şəxs olduğu vurğulanmışdır. ...
Səbuhi Yusifov İqtisadi İslahatlar Elmi – Tədqiqt İnstitutnun disserratnı
Bakı / AZƏRBAYCAN
GİRİŞ
Urbanizasiya dar mənada şəhərlərini sayının və şəhərlərdə yaşayan əhalinin sayının artması prosesidir. Bu mənada urbanizasiya demoqrafik xüsusiyyətə malikdir. Lakin urbanizasiya sadəcə olaraq əhali artımı prosesi olmayıb, eyni zamanda cəmiyyətin iqtisadi və ictimai quruluşunda baş verən dəyişiklikləri də özündə əks etdirir. Beləliklə, geniş mənada urbanizasiya sənayeləşmə və iqtisadi tərəqqiyə paralel olaraq, şəhərlərin kəmiyyətcə artması və böyüməsi nəticəsində, cəmiyyətdə sürətli təşkilatlanma, əmək bölgüsü və ixtisaslaşma yaratmaqla, insanların davranış və münasibətlərində şəhərə xas olan dəyişikliklərə yol açan bir əhali artımı prosesidir. (1, s.7) ...
181
2004-cü ilin ən yadda qalan hadisələrindən biri ölkəmizdə növbəti bələdiyyə seçkilərinin keçirilməsi oldu. İlk öncə qeyd edək ki, ictimaiyyət arasında bəzi dairələr tərəfindən proseslərin passiv keçməsi səslənsə də, əslində faktlar bunu təsdiqləmir. Hər halda həqiqət budur ki, bələdiyyə seçkilərini nə parlament, nə də prezident seçkiləri ilə eyniləşdirmək olmaz. 21 min yerlik bələdiyyə üzvlüyü uğrunda 38 min namizəd mübarizə aparıbsa burada hər hansı passivlikdən söz gedə bilməz...
